Op donderdag 22 november 2012 nam ik deel aan de belevenistour "De Slag om Arnhem vanuit Duits perspectief".

Tijdens deze drie uur durende wandelexcursie bezochten we de herinneringsplaatsen van de Duitse oorlogsveteranen die bij de slag om Arnhem betrokken waren. We doorkruisten de prachtige uiterwaarden van de Nederrijn bij Oosterbeek, wandelden door het heuvelachtige dorp en de groene parken en hoorden de persoonlijke belevenissen ter plekke. Na een Airbornelunch bij Restaurant Schoonoord werden de korte interviewfilmpjes getoond en werd aansluitend het Airborne Museum Hartenstein met de beleveniskelder bezocht.
We hoorden de verhalen van de jonge arbeidsmannen van de Reichsarbeitsdienst. Het waren de helpers van de Flakafdeling van de Luftwaffe en een soldaat van de Batteriebefehlsstelle die in de uiterwaarden van de Nederrijn verbleven. Maar ook een K1 en K4 van een zoeklicht vertelden hun verhalen. Een hospik van de 9. SS-Panzer Division Hohenstaufen kreeg een gevechtstaak en verloor zijn kameraden aan de spoorbrug van Oosterbeek. Een andere soldaat van de Waffen-SS kreeg de opdracht om het hoofdkwartier van de geallieerden aan te vallen. Deze schutter reed met een Jagdpanzer IV naar Oosterbeek, moest vluchten en beleefde de wapenstilstand, waar een Engelse para op zijn schoot stierf. De jonge Wehrmachtsoldaat van de 116. Panzer Division Windhund kreeg onmiddellijk na de slag om Arnhem een hemelvaartskommando en beleefde hoe zijn kameraden sneuvelden en hij zwaar gewond raakte.
Het was geen militair-strategisch verhaal, maar een beschrijving van de persoonlijke herinneringen van Duitse militairen die bij de Slag om Arnhem betrokken waren. We bezochten diverse plekken in en rond Oosterbeek waar een aantal Duitse soldaten destijds gevochten hebben van 17 t/m 23 september 1944. Onze gids Ingrid Maan heeft een aantal Duitse veteranen geïnterviewd en aan de hand van hun verhaal volgen wij hun spoor tijdens deze belevenistour.
Meer over deze belevenistours op www.betweendutchdeutsch.nl
 

Nederlands Hervormde kerk te Oosterbeek

Nederlands Hervormde kerk te Oosterbeek

Nederlands Hervormde kerk te Oosterbeek

Nederlands Hervormde kerk te Oosterbeek

In de muur van de kerk zijn nog duidelijk de kogelinslagen te zien

In de muur van de kerk zijn nog duidelijk de kogelinslagen te zien

Monument bij het kerkje in Oosterbeek

Monument bij het kerkje in Oosterbeek

De tour begon bij de kerk in Oosterbeek omdat de Duitse troepen hier al vanaf juli 1944 zaten toen op 17 september 1944 de grootscheepse luchtlandingsoperatie begon in de uiterwaarden van de Neder-Rijn.
De tour begon bij de kerk in Oosterbeek omdat de Duitse troepen hier al vanaf juli 1944 zaten toen op 17 september 1944 de grootscheepse luchtlandingsoperatie begon in de uiterwaarden van de Neder-Rijn. Vervolgens bezochten we de locaties waar de herinneringen van Duitse militairen zich hebben afgespeeld, zoals die van Lackenbrink, Brune en Henschel.

Alfons Lackenbrink was in zijn tijd een goede wielrenner, die in 1940 nog met de Duitse jeugdkampioenschappen heeft meegedaan. Bij de Batteriebefehlsstelle (BBS) in Oosterbeek houdt hij zich bezig met de reparatie en onderhoud van fietsen. De Batteriebefehlsstelle bevindt zich aan de Benedendorpseweg, schuin tegenover de Ploegseweg, in huize "De Gelderse Blom" aan de Rosandepolder. Hij werd op zondag 17 september 1944 geconfronteerd met de hoogste alarmfase. De mannen van de Reichsarbeitsdienst (R.A.D) moeten zich terugtrekken naar Westervoort.
Onze groep tijdens de belevenistour op weg naar de steenoven in de Rosandepolder

Onze groep tijdens de belevenistour op weg naar de steenoven in de Rosandepolder

Heinrich Brune kwam vanuit Gilze-Rijen met de R.A.D. naar de omgeving van Arnhem en nam in de uiterwaarden van de Neder-Rijn positie in. Hij kwam bij de oude steenoven in de Rosandepolder (huidige locatie camping) terecht met als opdracht de Duitse verdedigingslinie in de gaten te houden. Met name het spoorwegviaduct moest geobserveerd en verdedigd worden. Brune zat daar met drie andere "Geschütze" instelling met 2 cm flaks en ieder een geweer. Daar moesten ze het mee doen. Overdag moest hij het spoorviaduct bewaken, waar goederentreinen met stro beladen overheen reden. 's nachts sliep hij in de steenoven. Ze kregen regelmatig te maken met luchtaanvallen. Op het moment van de landing moest Brune met zijn eenheid van de R.A.D. eveneens naar Westervoort waar hij verantwoordelijk was voor de bevoorrading en verzorging van dodentransporten.
Het verhaal over Heinrich Brune wordt verteld met als achtergrond de steenoven waarin hij sliep in 1944

Het verhaal over Heinrich Brune wordt verteld met als achtergrond de steenoven waarin hij sliep in 1944

Tegen de achtergrond van de spoorbrug luisteren we naar het verhaal over Karl-Heinz Henschel die met de 9e SS panzerdivision 'Hohenstaufen' en de 10e SS panzerdivision 'Frundsberg' naar Nederland kwam. Bij de spoorbrug ging hij op 18 september 1944 in stelling achter de laatste pijler van de spoordijk en beantwoordden het Engelse vuur vanuit de richting van Oosterbeek. Zijn kameraad werd door een granaatscherf gedood. Zelf raakte hij enige dagen later in de buurt van de Ploegseweg in Oosterbeek gewond.