Gebouw 20 Museum vlb Deelen

Dankzij contacten met Museum vlb Deelen op zaterdag 10 december 2016 in de gelegenheid gesteld deel te nemen aan een unieke excursie op de Kop van Deelen, gelegen bij het vliegveld Deelen op de Veluwe. Normaal is dit gebied niet toegankelijk. Maar voor deze gelegenheid mochten we ons met een kleine groep over het terrein bewegen en kregen de gelegenheid de gebouwen te zien die er zijn geplaatst toen de Duitsers van vliegveld Deelen na de Nederlandse capitulatie van 1940 een groot Fliegerhorst bouwden. Het vliegveld Deelen werd gebruikt door nachtjagers. Die werden aangestuurd vanuit het vliegleidingscentrum in de grote bunker Diogenes bij Schaarsbergen en waarbij gebruik werd gemaakt van radarstations, de zogenaamde Teerosen, die zich eveneens op de Veluwe bevonden.
Op de Kop van Deelen werden gebouwen neergezet, zoals een weerkundig instituut, een verkeersleiding, ziekenbarakken, administratie en verbindingsdienst. Ook werden er legeringsbarakken gebouwd. De constructie van de gebouwen was zeer degelijk. Dikke muren en stalen luiken. Bij een bombardement zou de constructie blijven bestaan. Omdat de Kop van Deelen een stuk hoger lag dan het vliegveld, had men hier een goed totaaloverzicht. Hierdoor was deze plaats zeer geschikt om de benodigde objecten te bouwen. De gebouwen op de Kop van Deelen liggen ver uit elkaar. Op die manier vielen de gebouwen minder op en was er een kleinere kans dat eventuele bommen van geallieerde vliegtuigen doel troffen. Deelen werd aangesloten op een uitgebreid netwerk van rolbanen, waar zelfs de vroegere doorgaande weg van Arnhem naar Apeldoorn deel van uitmaakte. Langs deze rolbanen werden veel vliegtuigopstelplaatsen en hangars neergezet.

Gebouw 3 Legeringsbarak

De door de Duitse bezetter geplaatste gebouwen op Deelen werden na de oorlog door Defensie overgenomen en weer voor militaire doeleinden gebruikt. Het einde van de Koude Oorlog resulteerde in sluiting van de vliegbasis in 1995. Deelen werd herbestemd als Militair Luchtvaartterrein (MLT) en werd incidenteel gebruikt als Forward Operating Base (FOB). Na de sluiting van vliegbasis Soesterberg werd deze herbestemming ongedaan gemaakt en werd Deelen weer een vliegbasis echter zonder permanent gelegerd vliegende eenheden. Een van de toegepaste architectuurstijlen op de Fliegerhorst is de zogenaamde Heimatschutz Architektur, een klassieke architectuurstroming verwant aan de Delftse School. Voor de boerderijachtige bebouwing is gebruikgemaakt van rode baksteen, met zadel- schild- en wolfsdaken. De Duitse bebouwing is ingepast in het landschap. Betonnen bunkers en hangars zijn vermomd als stijlvolle boerderijen langs bochtige weggetjes, en gebouwencomplexen zijn als brinkdorpjes in het bos gebouwd. Versterkte muren van 1 meter dik, geschilderde nepvensters, plaatstalen luiken en Duitse teksten verraden echter hun geschiedenis. Van deze bebouwing is relatief veel intact gebleven en dit alles verleent Deelen een unieke structuur.
In januari 2007 wees de Rijksdienst voor Archeologie, Cultuurlandschap en Monumenten (RACM) het vliegveld, met in totaal 191 objecten en structuren verdeeld over 9 complexen aan als Rijksmonument. Tijdens en ook na WOII commandocentrum van de vliegbasis. Was vanaf midden jaren 90 tot 2004 asielzoekerscentrum. De oude onderofficiersmess is nu Museum Vliegbasis Deelen . De gehele Kop van Deelen is verkocht aan de jeugdzorg instelling Hoenderloo Groep. Vandaar het gesloten karakter van het terrein.
 

Gebouw 5 Legeringsbarak

We mochten de gebouwen zowel van buiten als van binnen bekijken. Ook bevonden zich nog bunkers op het terein, gebruikt door de verbindingsdienst, nabijverdediging en het commando.

Gebouw 2 Legeringsbarak

Gebouw 2 Legeringsbarak

Gebouw 2 Legeringsbarak

Gebouw 6 Legeringsbarak

Gebouw 6 Legeringsbarak

Gebouw 7 Legeringsbarak

Gebouw B1 Garage met smeerkuil

Gebouw B1 Garage met smeerkuil

Gebouw 10 Badhuis/Ketelhuis

Gebouw A1 Schuur

Gebouw 12 Legeringsbarak

Gebouw 11 Legeringsbarak

Gebouw 11 Legeringsbarak

Gebouw 11 Legeringsbarak

Gebouw 9 Manschappenkantine

Gebouw 14 Lazaret

Gebouw 14 Lazaret

Gebouw 14 Lazaret

Gebouw 16 Transformatorhuis

Gebouw 16 Transformatorhuis

Gebouw 17 Gasmaskerproefgebouw

Gebouw 17 Gasmaskerproefgebouw

Gebouw 23 Commandobunker

Gebouw 23 Commandobunker

Gebouw 23 Commandobunker

Gebouw 23 Commandobunker

Gebouw 23 Commandobunker

Gebouw 23 Commandobunker

Gebouw 23 Commandobunker

Gebouw 23 Commandobunker

Gebouw 23 Commandobunker

Gebouw 23 Commandobunker

Gebouw 15 Garage met smeerkuil

Gebouw 18 Brandweerkazerne

Gebouw 24 Pompgebouw met put